Het enige boek dat wij thuis hadden dat op de leeslijst stond, was het boek Indische Duinen van Adriaan van Dis. Toevallig, want het vorige boek dat ik heb behandeld op dit weblog is De Zwarte met het Witte Hart. Allebei zijn het boeken die te maken hebben met de koloniale geschiedenis van Nederland en veranderende familiebanden. Zoals je misschien al verwacht, komen daar een boel emoties en conflicten bij kijken. Dit noemt men spanning. Er zijn drie belangrijke typen spanning; emotionele spanning, kritische spanning en situatiespanning. Dit boek bevat vooral veel van de eerste soort. Het boek is geen actiethriller en bevat geen momenten waarin personages elkaar naar het leven staan. Er zijn echter wel veel (ingehouden) confrontaties tussen de familieleden. Om een beter beeld te krijgen van het boek, raad ik u aan deze samenvatting te lezen.
Ik kon me goed verplaatsen in de hoofdpersoon. Hij is erg anders dan ik, maar zijn personage is goed uitgewerkt en, naar mijn gevoel, zeer realistisch. Ik vermoed dat dit mede komt doordat het verhaal gebaseerd is op het leven van Van Dis. De hoofdpersoon heeft, net als de schrijver, een vader en moeder die elkaar in Indiƫ hebben ontmoet, drie halfzussen van de moeder uit een eerder huwelijk waarvan de vader is gedood in een jappenkamp, en een vader met losse handjes.
De spanning in het boek veranderd ook door de ontwikkeling van het karakter van de hoofdpersoon. In zijn zoektocht naar de waarheid van zijn familiegeschiedenis, die eigenlijk therapie is om zijn geestelijke wonden te helen, komt hij erachter dat er veel gelogen en achtergehouden is met betrekking tot zijn ouders. De hoofdpersoon en de relatie met zijn overleden vader ontwikkeld niet geheel naar mijn verwachting. In het begin laat hij zich zeer negatief en cynisch uit over zijn vader; hij ontkent alle positieve opmerking die zijn zus Saskia over hem maakt. Hier is een voorbeeld:
“Ja, eigenzinnig was hij, hard soms, gaf Saskia toe, maar hij had beslist zijn zachte kanten. (Vandaar dat hij mijn moeders geld over de balk smeet, zich kleedde als een fat en nooit een donder uitvoerde, verwend koloniaal kreng dat hij was.)”
Uit conversaties met zijn familie blijkt dat hij veel op zijn vader lijkt, al durft hij dat pas tegen het einde van het boek toe te geven. Langzaam begint hij ook de goede kanten van zijn vader te zien en het belang van omgaan met zijn familie, die hem nodig heeft vanwege de kanker van twee van zijn zussen. Het enige wat in het begin van het verhaal op liefde voor de vader wijst, is zijn felheid tegen zijn zussen als die zijn vader ophemelen; het is zijn vader, en niet de hunne.
Wat mij enigszins irriteert is dat de verteller in het begin van het boek nauwelijks zelfkennis heeft, maar hij later een groot zelfinzicht heeft. Ik vermoed dat dit is zodat de schrijver verbindingen kon maken tussen de karakters van vader en zoon, maar het voelt enigszins geforceerd.
Het boek riep een aantal vragen bij me op, zoals deze:
- Waarom is de ik-persoon alleen negatief over zijn vader? Deze vraag werd beantwoord; het kwam doordat zijn vader streng was en de ik-persoon zijn vroege dood niet kon verwerken.
- Waarom loog de moeder over eerdere kinderen en verhoudingen van haar (ex-)man? Dit bleef onbeantwoord.
- Waarom werd de vader (de tweede hoofdpersoon naast de ik-verteller) een antroposoof? Het scheen voor mij niet bij zijn persoonlijkheid te passen. Ik kon het antwoord niet uit het verhaal opmaken, de verklaring dat het ziekenhuis hem had veranderd scheen mij vreemd toe.
Al met al was dit een leuk boek om te lezen. Het riep erg veel vragen op en was gelaagd. Ik heb het in een ochtend uitgelezen.