zondag 25 november 2012

Gravlaks ('Boekverslag' Nooit Meer Slapen van W.F. Hermans)

Gravlaks/Gravlax/Gravad laks is een traditioneel Scandinavisch gerecht met als basis zalm. Gravlaks wordt meestal geserveerd als bijgerecht in combinatie met een sausje van mosterd en dille op brood of met hete aardappelen.

Het gerecht heet Gravad laks, wat ‘begraven zalm’ betekend, omdat dit de methode was die meestal gebruikt werd om de zalm eetbaar te houden voor lange tijd, want in het hoge Noorden kunnen rivieren bevriezen waardoor het onmogelijk is om in de winter zalm te vangen; ook zwemmen zalmen vaak in de zee waardoor het voor inwoners van afgelegen inlandse gebieden onmogelijk is om in bepaalde tijden van het jaar zalm te vangen. Als er een tijd was waarin het te koud was om te vissen, was het ook erg handig om houdbaar eten in huis te hebben. Deze methode wordt ook gebruikt om andere vissen in te leggen, zoals de haai in IJsland, een gerecht met zure haring in Zweden of rakfisk (rotte vis) in Noorwegen.

Gravlaks ontstond in de Middeleeuwen toen vissers de zalm zoutten en het lichtelijk lieten rotten door het te begraven in het strandzand net boven the vloedlijn. Het begraven van de zalm gebeurt nauwelijks meer; in plaats daarvan wordt de zalm in een afgesloten blik gedaan en wordt er zout of suiker en overige ingrediënten zoals dille aan toegevoegd. Terwijl de zalm in het blik met de ingrediënten er opgesmeerd ligt, vindt er osmose plaats waarbij vocht uit de zalm ontsnapt en er zich een marinade vormt van het zalmvocht waarin een hoge concentratie van de toegevoegde kruiden en zouten is opgelost. Dit vocht wordt soms ook gebruikt voor de saus.

In het boek ‘Nooit meer slapen’ wil de nationalistische professor Nummedal de hoofdpersoon Alfred een van de Scandinavische lekkernijen laten eten: gravlax. Ze kunnen het echter in geen enkel restaurant vinden. Dit is vrij waarheidsgetrouw; gravlax was tijdelijk populair in de jaren tachtig maar werd daarna door andere visgerechten zoals sushi verdrongen.

Zo maak je gravlaks:

• 800 gram zalmfilet, met huid. Het is handig om twee kleinere filets te nemen (dan komt de smaak beter in de zalm).
• 3 eetlepels witte suiker. Gebruik geen honing of zoetstof.

• 1 eetlepel zout. Het liefst zeezout, maar ander zout werkt ook.

• 1 oz. (28 gram) verse dille. Gebruik absoluut geen gedroogde dille.

• 3 dunne limoen schijfjes. .

Je hebt het volgende ook nodig:

• Plastic folie

• Een grote schaal om de zalm in te bewaren.

• Meetlepels

• Papieren doekjes

• Een plank waarop je de ingredienten kunt snijden

• Een scherp mes

Stap 1: Haal de zalmfilet uit de verpakking, maak het goed schoon met water en droog het door zachtjes te deppen met een papieren doekjes.

Stap 3 : Als je een filet hebt gekocht in plaats van 2, snijdt ze netjes doormidden, zo precies mogelijk.

Stap 4: Plaats een stuk plastic folie over de schaal, en leg daarna de zalm erop. Zorg dat het stuk folie flink groot is, je gaat de zalm er straks namelijk mee inpakken.

Stap 5: Schudt het zout en de suiker uit over de zalm; ietsjes meer op de dikke stukken en wat minder op de dunne delen.

Stap 6: Snijdt de dille in stukjes en verspreidt het over de zalm.

Stap 8: Leg de 3 plakjes limoen op de dille op een van de twee filets, of op een helft van het grote stuk filet (zodat de zalm niet geraakt wordt, anders komen er witte zuurplekken op! Gebruik hierom geen limoenzuur).

Stap 9: Haal de dille van de filet af waar geen limoenplakjes op zitten en leg het allemaal op het andere stuk zalm.

Stap 10: Leg het lege stuk zalm boven up het volle stuk zalm (je maakt als het ware een zalm-sandwich met een beleg van dille en limoenschijfjes).

Stap 11: Doe het plastic waar de zalm op ligt zo strak mogelijk om de hele zalm heen, en doe er op zijn minst nog twee lagen plastic om; een eromheen in de breedte, de andere eromheen in de lengte. Trek het geheel goed strak, je wilt niet dat er lucht tussen de stukken filet zit of dat er al te veel vocht uitdruipt.

Stap 12: Stop het pakketje (met schaal en al, want het zal gaan lekken) in the koelkast.

Stap 13: Draai de filet af en toe om (’s morgens en ’s avonds) en als je denkt dat je ze niet heel strak hebt ingepakt kun je er een gewicht op leggen om te zorgen dat het geheel goed marineert.

Stap 14: Wacht twee dagen. Traditionele gravlaks recepten zijn heel precies in het aantal uren dat je het geheel in de koelkast moet laten liggen, maar bij dit recept maakt het niet veel uit. Het is redelijk, maar niet perfect, na 36 uur en na 3 dagen ook nog goed te eten.

Stap 15: Haal the zalm uit de koelkast. Schraap de dille en limoen van de bovenkant af, en snijdt de vis zo dun mogelijk. Voor het beste resultaat snijdt je diagonaal zodat je de grootst mogelijke stukken krijgt (let op, groot maar wel dun).

Stap 16: Je kunt de gravlaks opdienen op de traditionele manier: geserveerd op knäckebröd met een dille-mosterd sausje, een beetje citroen of limoensap, kappertjes en witte peper. Je kan echter ook de zalm eten zonder extra versieringen.

Eet smakelijk!




(Recept gevonden op http://www.gnolls.org/1887/the-best-gravlax-recipe-on-the-internet/ en vervolgens vertaald naar het Nederlands)

Geen opmerkingen:

Een reactie posten