woensdag 12 juni 2013

TONIOOO!

De hoofdpersoon van de roman Tonio is de schrijver zelf: Adri van der Heijden. Tonio is een requiemroman, een genre waar Van der Heijden ervaring mee heeft. Hij schreef al eerder requiemromans met als onderwerp zijn vader (Asbestemming). Tonio is echter uniek. Je eigen zoon moeten begraven is misschien wel de ergste nachtmerrie die je als vader kan hebben, of in de woorden van Van der Heijden: ‘je kunt duizend doden sterven bij de gedachte aan wat je kind kan overkomen, en al die doden heb ik ook gestorven in de loop van de jaren’. Het boek is Van der Heijden zijn manier om de dood van zijn zoon te verwerken. In plaats van de heftige gevoelens die optreden bij zulke dramatische gebeurtenissen, schreef hij er een boek over dat nu net een bestseller werd waardoor hij er zijn hele leven aan herinnerd zal worden. Toch is het volgens hem de enige manier om het overlijden van Tonio een plek te geven in zijn leven. Hij wil dat iedereen Tonio leert kennen, zodat de herinnering aan hem voort zal blijven bestaan.

Een van de eerste gedachten die in mij opkwamen was dat Van der Heijden een levensgenieter is. Hij is een nogal gezette man, wat waarschijnlijk komt door een combinatie van lekker eten, wijn en weinig bewegen omdat hij zich de hele dag achter een computer bevindt. Een deel in het begin van het boek speelt zich af in Aix, waar Van der Heijden met zijn vrouw Mirjam Rotenstreich de knoop doorhakt en tot de verwekking van het kind dat later Tonio blijkt te zijn, overgaat. In Aix vloeit de wijn rijkelijk, en ik vermoedt dat Van der Heijden vaker een glas drinkt. In de proloog, ‘waar ik katerig in de kuip lag’ en waar Tonio’s naam wordt verzonnen, speelt alcohol een niet te negeren rol. Dit is zeker het geval in de latere delen van het boek. De fles is (overigens niet de eerste keer in de literatuur) een middel om de pijn die veroorzaakt werd door de dood van Tonio te verzachten.

Tijdens het lezen van Tonio leerde ik Van der Heijden kennen als een man die heel erg van zijn zoon houdt. Net als alle andere ouders (dat mag ik hopen) is hij soms doodsbenauwd dat zijn kind iets overkomt. Hij voelt ook de plicht om zijn kind te moeten beschermen. Dit is het centrale conflict in de roman. Van der Heijden voelt dat hij deze plicht heeft verzaakt. Zijn zoon is overleden, en dat is zijn schuld. Hij voelt dat, omdat hij (deels) de oorsprong is van het leven van zijn zoon, ook verantwoordelijk is voor de beƫindiging van dit leven.


Na het schrijven van Tonio zondigt Van der Heijden zich af van de buitenland. Hij wint verschillende prijzen voor het boek (zoals de NS publieksprijs) en laat zijn vrouw deze in ontvangst nemen. Naar het verhaal vorderde, werd Van der Heijden steeds bedroefder en wanhopiger en ik kon de zelfgekozen isolatie vanuit dat perspectief begrijpen. Ik heb het gevoel zijn leed te hebben leren kennen door het lezen van Tonio. Het is hem zowaar gelukt om een jongen van 17 een kijk te geven onder de hersenpan van een vader die zijn zoon verliest. 



Meer informatie over Adri van der Heijden kan hier gevonden worden.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten